Terug naar blog overzicht
Sinterklaas

Do 23 november

Sinterklaas

Op je vijfde was vijf december magisch. Sinds de zomer was het het eerste om je op te verheugen en gedurende de herfst zag je snoepgoed in rap tempo de schappen overmeesteren. Tijdens schooluren zat je op schoot bij de Sint - stout geweest of niet - en op een novemberochtend leek je schoen miniatuur naast de chocoladeletter die eruit stak. En nu zat je elleboogdiep in een surprise-gorilla naar cadeaus te wroeten en wist je dat je laat mocht opblijven. Sint was een totale held.

Grip op de legende
Inmiddels heeft je kinderlijke goedgelovigheid plaatsgemaakt voor behoefte aan realiteit. En weet je dat je ouders tijdens die wonderlijke jaren voor Sinterklaas speelden, al waren ze blut - de goedzakken. Nu bungelen pieten en pakjes aan plafonds in roodverlichte winkels waar je bergen geld loopt uit te geven en vraag je je af: wat hebben we eigenlijk in godsnaam te vieren?

Google helpt je maar weinig verder. De Sinterklaaslegende is gehuld in een dikke mist van folklore en mystiek, discussies over traditie en slavernij gooien extra roet in het eten. Hieronder dan maar een paar 'feitjes', of liever gezegd visies, of misschien nog beter: gedachtespinsels over de oorsprong van Sinterklaas op een rij. Verwacht geen openbaringen, wel lering en vermaak.

Zie de waar-heid door de bomen
Sinterklaas was een bisschop in de derde eeuw na Christus en leefde in Myra - een deel van Turkije dat ze vroeger ‘Klein Azië’ noemden. Hij stierf op 6 december 342. In 1087 brachten Italiaanse kooplieden zijn relieken naar Bari vanwege de oprukkende Islam. Daar bouwden ze een basiliek voor Sinterklaas met de naam Sint-Nicolaas. Klinkt allemaal aannemelijk. Je kunt het zelfs zien.

Gaan we naar de cv die hem de naam ‘goedheiligman’ heeft bezorgd. Volgens de een zette de bisschop ‘s nachts in het geheim cadeaus klaar voor arme kinderen en kreeg hij zo zijn barmhartige imago. De ander zegt dat hij drie vermoorde studenten terug tot leven bracht en sindsdien gezien wordt als de ‘beschermheilige van kinderen’. Tsja. Die goeie oude Sint had potentie!

De overlevering maakt het al helemaal bont. Mond op mond vertakte het verhaal in verschillende versies. De Middeleeuwen deden een plasje van bijgeloof over het Sinterklaasfeest, protestanten vonden het maar een katholiek onderonsje en tijdens de Tachtigjarige oorlog besloten Nederlanders dat Sinterklaas uit Spanje kwam, omdat toen nu eenmaal alles uit Spanje kwam. Hoe we het vieren, schijnt dan weer geïnspireerd te zijn op het 19e eeuwse prentenboek van Jan Schenkman. Met het rookgordijn definitief dicht weten we maar een ding zeker: Sinterklaas was christelijk.

Citroen in je schoen
Ok, gucci. En waarom die surprises dan? Ook daar zijn ideeën over. Theorieën met aanhangers nog wel, netjes verdeeld in twee groepen. De eerste gelooft dat ze er in de 16e eeuw mee begonnen tijdens een Spaans feest: ‘Zapato’, ‘de schoen’. De rijkere klasse verstopte cadeautjes als ringen en oorbellen in citroenen of knollen. Deze verstopten ze in elkaars schoen, zodat de ‘surprise’ zeker weten op tijd zou worden gevonden. Je hoefde er niet eens een wortel voor in ruil te geven. 

Het afgestofte offerverhaal
Dan heb je ook nog groep twee, de ‘non-zapatobelievers’. Die scharen zich achter de Nederlandse en Vlaamse geleerden die verkondigen dat het surpriseritueel uit Nederland stamt en tijdens de Tachtigjarige Oorlog is overgewaaid naar Spanje. Tijdens oogstfeesten zouden er dankoffers aan oppergod Wodan zijn gegeven. Bij deze folklore hoorden ook ‘schertsgeschenken’ aan de boer die zijn oogst als laatste binnenhaalde - een ui, aardappel of stuk turf met een plaagrijm.

Oude prenten wijzen erop dat Wodan en Sinterklaas dezelfde man waren. Ze lijken sprekend op elkaar. Wodan had ook een wit paard, maar dan een met acht benen, Sleipnir genaamd. En ook hij droeg een mijter boven zijn lange witte baard en was een fervent dichter, net als Sinterklaas.

Terug naar pakjesavond 2017
Goed, weg die laptop. Geen baard wijzer vieren we dan toch maar weer het feest van die oude gemijterde wijze, gewoon omdat het leuk, knus en gezellig is. Dus sla lekker eten en drank in, nodig vrienden en familie uit, trek lootjes en koop cadeautjes. Pak uit, schrijf een slecht gedicht en pak mensen terug met monsterlijke surprises omdat ze het afgelopen jaar weer stout zijn geweest. Gedraag je als een losgeslagen kind, en vergeet voor een avond dat het ooit anders was.

Maar je bent natuurlijk wel een complexe volwassene die dingen te doen heeft, en dus weinig tijd om voor te bereiden. In onze winkel vind je handleidingen voor geestige recycle-surprises. Maak indruk met het lege-pakvarken, wc-roldier, een koe gemaakt van een eierdoos of de ananas van petfles. Dan doe je, zoals het een volwassene betaamt, ook nog wat met recycling. Dat idee willen we niet willen claimen - iedere echte surprise is een plaktruc van oude dozen en papier. Niks nieuws, wel veel goeds voor het milieu.

Reden te meer om Sinterklaas een mooi feest te vinden. 't Heerlijk avondje is gekomen...



Sinterklaas

Reageer