Terug naar blog overzicht
Is vet je vijand of suiker de duivel?

Di 22 mei

Is vet je vijand of suiker de duivel?

Als je vroeger met je tengels in de mayo zat of te scheutig was met de roomboter, dan zei je moeder daar wat van. ‘Eet vooral je aardappelen of pasta op, want je moet de hele avond nog. En nu niet alleen de kaas van je brood opeten, want dan heb je straks weer honger.’ Ja, zo kreeg je het op je bord. Vet is je vijand, granen zijn goed. Maar is dat eigenlijk wel zo?

Wat we denken te weten over vet
Wil je weten wat gezond is, kijk dan naar wat het menselijk lichaam ons vertelt door de tijd heen. En medio twintigste eeuw gebeurde er iets opvallend leerzaams. Mensen in de Westerse wereld kregen steeds meer last van welvaartsziekten. We werden dik. Kregen diabetes, hartklachten en kanker, maar ook last van minder grijpbare klachten als depressies, chronische vermoeidheid en hormonale schommelingen.

Waar kwam dit door? Wat kon je eraan doen? In ‘77 werden de eerste eetrichtlijnen opgesteld. Specialisten en goeroe’s uit de gezondheidszorg en wetenschap wezen vetconsumptie aan als de boosdoener. Eet vet en je wordt vet, was het adagium. Dus luidde het advies je dagmenu samen te stellen met 55% koolhydraten, waar je dan circa 30% vet bij mocht eten.

De magere maatschappij
Voedselproducenten speelden er massaal op in. Magere, dieet- en light producten veroverden de schappen. Vet werd vetarm en koolhydraatrijke keuzes evolueerden vaak tot chemische suikerbommen. Aan de op zichzelf niet bijzonder smaakvolle producten voegen producenten van alles toe om ze lekkerder, aantrekkelijker en, volgens sommigen, verslavender te maken.

Consumenten haakten aan op koolhydraten, vetarm en light. In de ochtend at je granen, fruitloops of cruesli. ‘s Middags belegde je dik brood dun en tegen de avond koos je pasta, aardappelen of rijst als basis voor een gebalanceerde maaltijd. Overgoten met light saus, natuurlijk. En wie vlees koos, sneed dat randje vet weg, want die ‘zat morgen op je dijen’.

Het paradoxale effect
Toch bleven we dikker worden, depressiever en ongezonder. Vreemd. Hoe bleven we eerdere decennia zo moeiteloos fit? De wetenschap wankelde. De vraag rees of ons lichaam misschien minder snelle koolhydraten zoals suiker nodig had, en vet misschien toch niet de boosdoener was. 
Zou je kunnen zeggen dat je, net zoals dat je niet groen wordt van spinazie eten, niet per se dik wordt van vet?     

Taubes’ Zaak tegen Suiker
Wetenschapsjournalist Gary Taubes hield ons relatief nieuwe eetpatroon en de bronnen waarop dat is gebaseerd, kritisch tegen het licht. Zijn conclusies waren even baanbrekend als controversieel. Kort door de bocht, zag hij een verband tussen welvaartsziekten en insulineresistentie, dat wordt veroorzaakt door het eten van te veel snelle koolhydraten - vaak in de vorm van suiker.

Suikers onder schuilnaam
En dat is een probleem, volgens Taubes. Koolhydraten leveren bijzonder snel een enorme bulk aan energie. Je lichaam kan die energie niet kwijt, tenzij je net gaat sprinten. Zo niet, dan zet je systeem het direct om in glucose, dus suiker, en daarna in vet. Van de meeste suikers die we binnenkrijgen, zijn we ons niet eens bewust. Vraag je het de gemiddelde Nederlander, dan gokt ‘ie op 10 klontjes, terwijl dat er pakweg 30 zijn.

Marktwerking in de voedingsindustrie
Ook ontdekte Taubes dat het grootschalige onderzoek uit de jaren ‘70 steunde op flinterdunne aannames. Grote farmaceuten en producenten bleken de financiers die, voorzichtig uitgedrukt, baat hadden bij bepaalde uitkomsten. Onderzoek, conclusies en de daaruit voortvloeiende adviezen, bleken tendentieus, met geld vaak als sturende factor. Een bizar voorbeeld van de destructieve effecten van marktwerking.

Na publicatie van zijn artikel What if it’s All Been a Big Fat Lie in The New York Times vond Taubes bijval in zijn ideeën over suiker als sluipschutter. Deskundigen uit de gezondheidszorg, wetenschap en voedingswereld zien nu de voordelen van vet eten, met de focus op gezonde vetten uit bijvoorbeeld noten of vis. De WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) heeft inmiddels de norm voor de hoeveelheid suiker die verantwoord wordt geacht gehalveerd. 

Omarmen dus, die goede vetten. En vermijd suiker zoveel mogelijk.
Benieuwd naar de effecten van suikervrij eten? 

Reageer